آرزو دارند وارد بهشت شوند ولى موانعى آنها را جلوگيرى كرده است ، به هنگامى كه نگاه به بهشتيان مىكنند بر آنها درود مىفرستند ، و مىخواهند با آنها باشند ، اما هنوز نمىتوانند ، و به هنگامى كه نظر به دوزخيان مىافكنند ، از سرنوشت آنها وحشت نموده و به خدا پناه مىبرند . ولى از آيه سوم و چهارم استفاده مىشود كه آنها افرادى با نفوذ و صاحب قدرتند ، دوزخيان را مؤاخذه و سرزنش مىكنند و به واماندگان در اعراف كمك مىنمايند كه از آن بگذرند و به سر منزل سعادت برسند . رواياتى كه در زمينه اعراف و اصحاب اعراف نقل شده نيز ترسيمى از دو گروه متضاد مىكند ، در بسيارى از روايات كه از ائمه اهل بيت ع نقل شده مىخوانيم : نحن الاعراف : « مائيم اعراف » ( 1 ) يا « آل محمد هم الاعراف » : « خاندان پيامبر ص اعرافند » ( 2 ) و مانند اين تعبيرات . و در بعضى ديگر از روايات مىخوانيم : هم اكرم الخلق على اللَّه تبارك و تعالى : « آنها گرامىترين مردم در پيشگاه خدايند » ( 3 ) و يا هم الشهداء على الناس و النبيون شهدائهم : « آنها گواهان بر مردمند و پيامبران گواهان آنها هستند » ( 4 ) و روايات ديگر كه حكايت دارد آنها پيامبران و امامان و صلحاء و بزرگانند . ولى دسته ديگرى از روايات مىگويد : آنها واماندگانى هستند كه بديها و نيكيهايشان مساوى بوده است يا گنهكارانى هستند كه اعمال نيكى نيز داشته‌اند ، مانند حديثى كه از امام صادق ع نقل شده كه فرمود : هم قوم استوت حسناتهم و سيئاتهم فان ادخلهم النار فبذنوبهم و ان ادخلهم الجنة فبرحمته : « آنها گروهى هستند كه حسنات و سيئاتشان مساوى است ، اگر خداوند آنها را

--> ( 1 ) و ( 2 ) و ( 3 ) تفسير برهان جلد دوم صفحه 17 و 18 و 19 . ( 4 ) نور الثقلين جلد دوم صفحه 33 و 34 .